سبد خرید خالی است.
🚨 هشدار: در صورت بروز حادثه جدی چه باید کرد؟
اگر کودک دچار اختلال تنفس، بیهوشی، تشنج، خونریزی شدید یا آسیب جدی شده است، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. در صورت بلع باتری سکهای، آهنربای قوی یا ماده سمی، حتی اگر کودک فعلاً علائمی ندارد، ارزیابی اورژانسی ضروری است.
در مسمومیت احتمالی، کودک را وادار به استفراغ نکنید و بدون دستور متخصص چیزی به او نخورانید. در سوختگی نیز از یخ، خمیردندان، روغن و مواد خانگی استفاده نکنید. اقدامات اولیه باید متناسب با نوع حادثه و با راهنمایی امدادگر یا کادر درمان انجام شوند.
خانه معمولاً امنترین محیط برای رشد و بازی کودکان به نظر میرسد؛ اما بسیاری از خطرات روزمره، از وسایل برقی و مواد شوینده گرفته تا پلهها، پنجرهها و آب داخل وان، میتوانند سلامت کودک را تهدید کنند. کودکان به دلیل کنجکاوی، تحرک زیاد و شناخت محدود از خطرات، بهویژه در سالهای نخست زندگی، بیشتر در معرض حوادث ناخواسته قرار دارند.
ایمنی کودک در خانه فقط به مراقبت لحظهای والدین محدود نمیشود. ایمنسازی محیط، نگهداری صحیح مواد خطرناک، انتخاب وسایل مناسب سن کودک و آموزش تدریجی رفتارهای ایمن، همگی در پیشگیری از حوادث نقش دارند.
در این مقاله از پارس نوبت با خطرات رایج خانگی، روشهای پیشگیری از حوادث و اقدامات اولیه ضروری آشنا میشوید.
ایمنی کودک در خانه چیست و چرا اهمیت دارد؟
ایمنی کودک در خانه به مجموعه اقداماتی گفته میشود که احتمال آسیبدیدگی کودک را در محیط زندگی کاهش میدهند. این اقدامات شامل شناسایی خطرات، تغییر چیدمان خانه، استفاده از تجهیزات محافظتی، نظارت متناسب با سن کودک و آموزش اصول اولیه ایمنی است.
کودک در هر مرحله از رشد با خطرات متفاوتی روبهرو میشود. برای مثال، نوزاد ممکن است از سطح بلند سقوط کند، کودک نوپا اشیای کوچک را داخل دهان بگذارد و کودک بزرگتر هنگام بازی یا بالا رفتن از وسایل خانه آسیب ببیند.
بسیاری از این حوادث با اصلاح محیط و رعایت نکات ساده قابل پیشگیری هستند؛ با این حال، هیچ وسیله محافظتی جایگزین نظارت مسئولانه بزرگسالان نمیشود.
نقش والدین در پیشگیری از حوادث
خطرات احتمالی را از دید کودک بررسی کنید؛ حتی روی زمین بنشینید و اطراف را از ارتفاع دید او ببینید.
وسایل خطرناک را دور از دسترس و در صورت لزوم داخل محفظه قفلدار قرار دهید.
خانه را با توجه به سن، توانایی حرکتی و رفتارهای جدید کودک ایمن کنید.
هنگام بازی در نزدیکی آب، آشپزی، استفاده از وسایل گرم و فعالیتهای پرخطر، نظارت مستقیم داشته باشید.
روش تماس با اورژانس و اصول اولیه کمکهای اولیه را یاد بگیرید.

مهمترین حوادث خانگی در کودکان
| نوع حادثه | خطرات رایج | راه پیشگیری |
|---|---|---|
| سقوط و زمینخوردن | پله، پنجره، تخت، مبل و سطوح لغزنده | نصب محافظ، ایمنسازی پنجره و مرتب نگهداشتن محیط |
| سوختگی | چای و غذای داغ، اجاق، بخاری و اتو | دور نگهداشتن کودک از منابع گرما و مایعات داغ |
| مسمومیت | دارو، مواد شوینده، سموم و مواد شیمیایی | نگهداری در محفظه قفلدار و بستهبندی اصلی |
| خفگی و گیر کردن جسم خارجی | قطعات کوچک اسباببازی، غذا و باتری | انتخاب اسباببازی متناسب با سن و توجه به خطرات غذایی |
| غرقشدگی | وان، سطل آب، حوض و استخر | نظارت دائمی و حذف دسترسی بدون مراقبت به آب |
| برقگرفتگی | پریز بدون محافظ، سیم آسیبدیده و وسایل برقی | پوشاندن پریزهای مناسب برای محافظت و تعمیر سیمهای معیوب |
| بریدگی و آسیب ناشی از اشیای تیز | چاقو، قیچی، شیشه شکسته و ابزار | نگهداری ایمن و دور از دسترس کودک |
یک حادثه ممکن است چند عامل داشته باشد؛ بنابراین بهتر است بهجای تمرکز بر یک خطر، تمام محیط خانه بهصورت دورهای بررسی شود.
پیشگیری از سقوط کودک در خانه
سقوط از تخت، مبل، میز تعویض پوشک، پلهها یا پنجره میتواند باعث آسیبهای سطحی یا صدمات جدی شود. توانایی کودک در غلتزدن، خزیدن و بالا رفتن ممکن است زودتر از انتظار والدین ایجاد شود.
برای کاهش خطر سقوط:
نوزاد را روی سطح بلند تنها نگذارید. هنگام تعویض پوشک، یک دست را برای حفظ ایمنی روی کودک نگه دارید و وسایل موردنیاز را از قبل آماده کنید.
پلهها را ایمن کنید. در صورت مناسب بودن شرایط ساختمان، از دروازه ایمنی استاندارد در بالا و پایین پلهها استفاده کنید.
پنجرهها را محافظت کنید. از قفل یا محافظ مناسب پنجره استفاده کنید؛ توری معمولی پنجره برای جلوگیری از سقوط کافی نیست.
وسایل قابل بالا رفتن را از کنار پنجره دور کنید. مبل، صندلی و میز کوتاه نباید امکان دسترسی کودک به پنجره را فراهم کنند.
سطوح لغزنده را اصلاح کنید. اسباببازیها را از مسیر رفتوآمد جمع کنید و از زیراندازهای ثابت استفاده کنید.
مبلمان سنگین را مهار کنید. کمد، قفسه و تلویزیون باید در صورت امکان با تجهیزات مناسب به دیوار یا سازه ثابت متصل شوند.
اگر کودک از ارتفاع سقوط کرد و بیهوش شد، تشنج کرد، دچار اختلال هوشیاری یا مشکل تنفس شد یا آسیب جدی به نظر میرسید، فوراً کمک پزشکی بگیرید. در صورت احتمال آسیب گردن یا ستون فقرات، کودک را بیدلیل جابهجا نکنید.
پیشگیری از سوختگی کودکان
پوست کودکان خردسال حساستر است و تماس با مایعات داغ، بخار، شعله یا سطوح گرم میتواند در مدت کوتاهی باعث سوختگی شود. آشپزخانه، محل استفاده از اتو و اطراف وسایل گرمایشی از نقاط مهم برای بررسی ایمنی هستند.
راهکارهای پیشگیری از سوختگی:
دسته قابلمهها را به سمت داخل اجاق بچرخانید و از شعلههای عقب استفاده کنید.
چای، قهوه، سوپ و سایر مایعات داغ را دور از لبه میز و پیشخوان قرار دهید.
هنگام حمل مایعات داغ، کودک را در آغوش نگیرید.
کبریت، فندک، شمع و وسایل آتشزا را دور از دسترس نگه دارید.
اتو، سشوار و وسایل حرارتی را پس از استفاده در مکانی امن بگذارید تا خنک شوند.
دمای آب حمام را پیش از وارد کردن کودک بررسی کنید و هرگز او را کنار آب در حال جریان تنها نگذارید.
در صورت امکان، آشکارساز دود نصب کنید و مسیر خروج اضطراری خانواده را مشخص کنید.
در صورت سوختگی کودک چه کنیم؟
۱. کودک را از منبع حرارت دور کنید، بدون اینکه خودتان در معرض خطر قرار بگیرید.
۲. محل سوختگی را حدود ۲۰ دقیقه زیر آب خنکِ جاری قرار دهید. از یخ یا آب بسیار سرد استفاده نکنید و مراقب باشید کودک بیش از حد سرد نشود.
۳. لباس یا زیورآلاتی را که نزدیک محل سوختگی هستند و به پوست نچسبیدهاند، با احتیاط خارج کنید. چیزی را که به پوست چسبیده است جدا نکنید.
۴. از مالیدن خمیردندان، روغن، کره، الکل و پمادهای خودسرانه خودداری کنید.
۵. اگر سوختگی وسیع، عمیق یا در صورت، دستها، اندام تناسلی یا ناحیه حساس است، یا کودک حال عمومی نامناسبی دارد، فوراً ارزیابی پزشکی بگیرید.

جلوگیری از مسمومیت کودک در خانه
داروها، مواد شوینده، سفیدکنندهها، حشرهکشها، سموم، الکل و بعضی مواد شیمیایی میتوانند برای کودکان خطرناک باشند. حتی مقدار کم برخی مواد ممکن است آسیب جدی ایجاد کند.
برای پیشگیری از مسمومیت:
داروها را در بستهبندی اصلی و داخل محفظه قفلدار نگهداری کنید.
دارو را با عنوان آبنبات یا خوراکی به کودک معرفی نکنید.
مواد شوینده را داخل بطری آب یا نوشیدنی نریزید.
از نگهداری مواد شیمیایی در بطریهای بدون برچسب خودداری کنید.
پس از استفاده، درِ محفظه مواد شوینده و داروها را ببندید.
داروهای مصرفی، مکملها و محصولات شیمیایی را روی میز یا کنار تخت کودک رها نکنید.
هنگام مصرف دارو، مراقب باشید قرص روی زمین نیفتد و در دسترس کودک باقی نماند.
باتریهای سکهای و آهنرباهای قوی را در محفظهای امن قرار دهید.
اگر احتمال میدهید کودک ماده سمی، داروی اضافی، باتری سکهای یا آهنربای قوی بلعیده است، منتظر ظاهر شدن علائم نمانید. با اورژانس تماس بگیرید یا طبق راهنمایی آنها به مرکز درمانی مراجعه کنید. کودک را وادار به استفراغ نکنید و بستهبندی ماده احتمالی را برای شناسایی همراه داشته باشید.
پیشگیری از خفگی و گیر کردن جسم خارجی
کودکان خردسال از طریق لمس و گذاشتن اشیا در دهان محیط را کشف میکنند. به همین دلیل، قطعات کوچک اسباببازی، سکه، باتری، مهره و برخی خوراکیها میتوانند خطر خفگی ایجاد کنند.
برای کاهش این خطر:
اسباببازی متناسب با سن کودک انتخاب کنید و هشدارهای روی بستهبندی را جدی بگیرید.
قطعات کوچک، آهنرباها و باتریهای سکهای را دور از دسترس قرار دهید.
هنگام غذا خوردن، کودک را در وضعیت نشسته و پایدار نگه دارید و بر او نظارت کنید.
از دادن خوراکیهای پرخطر مانند مغزهای کامل، آبنبات سفت و انگور کامل به کودکان خردسال خودداری کنید. خوراکیها را متناسب با توانایی جویدن و بلع کودک آماده کنید.
کودک را هنگام خوردن غذا یا بازی با اشیای کوچک تنها نگذارید.
اسباببازیهای شکسته و وسایلی را که قطعات ریز جداشدنی دارند، از دسترس کودک خارج کنید.
اگر کودک نمیتواند نفس بکشد، گریه کند یا سرفه مؤثر داشته باشد، وضعیت اورژانسی است. فوراً با اورژانس تماس بگیرید و کمکهای اولیه متناسب با سن کودک را فقط در صورت آموزشدیدن انجام دهید. اگر کودک بیهوش شد و تنفس طبیعی نداشت، طبق راهنمای اپراتور اورژانس احیای قلبیریوی را آغاز کنید. برای خارج کردن جسم، انگشت را بهصورت کورکورانه داخل دهان کودک نبرید.
پیشگیری از غرقشدگی کودک
غرقشدگی فقط در استخر اتفاق نمیافتد. وان حمام، سطل، تشت، حوض و سایر ظرفهای حاوی آب نیز میتوانند برای کودکان خردسال خطرناک باشند. این حادثه ممکن است در سکوت و طی مدت کوتاهی رخ دهد.
برای ایمنی کودک در نزدیکی آب:
کودک را در وان حمام حتی برای چند لحظه تنها نگذارید.
برای پاسخ دادن به تلفن یا باز کردن در، کودک را بدون نظارت کنار آب رها نکنید.
بلافاصله پس از استفاده، وان، تشت و سطل آب را خالی کنید.
دسترسی کودک به حوض، استخر و چاه را با موانع ایمن و مناسب محدود کنید.
هنگام حضور کودک در نزدیکی آب، یک بزرگسال مسئول نظارت مستقیم باشد.
به صندلی حمام یا وسایل شنا بهعنوان جایگزین نظارت تکیه نکنید.
حتی اگر کودک آموزش شنا دیده باشد، نظارت مستقیم بزرگسالان همچنان ضروری است.
ایمنی برق و پیشگیری از برقگرفتگی
پریزها، سیمهای فرسوده، چندراهیهای آسیبدیده و وسایل برقی نزدیک آب میتوانند خطر برقگرفتگی ایجاد کنند.
نکات مهم برای ایمنی برق:
از محافظهای پریز مناسب و استاندارد استفاده کنید.
سیمهای آسیبدیده را تعمیر یا تعویض کنید.
سیم وسایل برقی را از مسیر بازی کودک دور نگه دارید.
وسایل برقی را در نزدیکی وان، سینک یا محیط خیس رها نکنید.
چندراهیها را بیش از ظرفیت مجاز بارگذاری نکنید.
هنگام نظافت یا دستزدن به تجهیزات برقی، اصول ایمنی را رعایت کنید.
اگر کودک دچار برقگرفتگی شد، پیش از قطع جریان برق به او دست نزنید. اگر امکان دارد، برق را از منبع اصلی قطع کنید و با اورژانس تماس بگیرید. در صورت بیهوشی و نداشتن تنفس طبیعی، طبق راهنمایی اپراتور اورژانس اقدام کنید.
ایمنی اتاق خواب و محل بازی کودک
اتاق خواب و محل بازی باید با توجه به سن و تواناییهای کودک طراحی شوند. ایمنی این فضاها علاوه بر جلوگیری از سقوط و خفگی، به کاهش خطر گیر افتادن کودک میان وسایل نیز کمک میکند.
تخت نوزاد باید استاندارد، دارای تشک سفت و اندازه مناسب باشد.
برای خواب نوزاد، او را به پشت روی سطح خواب صاف و سفت قرار دهید.
بالش، پتوهای شل، عروسکهای نرم و وسایل اضافی را از فضای خواب نوزاد خارج کنید.
از قرار دادن تخت کودک کنار پنجره، پردههای بنددار و سیمها خودداری کنید.
اسباببازیهای متناسب با سن کودک انتخاب کنید و مرتب آنها را از نظر شکستگی بررسی کنید.
کیسههای پلاستیکی و پوششهای نازک را دور از دسترس نگه دارید.
وسایل سنگین و قفسهها را مهار کنید و از قرار دادن اشیای سنگین روی لبه میزها بپرهیزید.
چگونه خانه را برای سنین مختلف ایمن کنیم؟
نیازهای ایمنی کودکان در طول رشد تغییر میکند. بنابراین، اقدامات محافظتی باید متناسب با مرحله رشدی کودک بازبینی شوند.
| گروه سنی | خطرات مهم | اقدامات پیشنهادی |
|---|---|---|
| نوزادان | سقوط از سطح بلند، خفگی هنگام خواب، آب داغ | خواب ایمن، نظارت هنگام تعویض پوشک و بررسی دمای آب |
| کودکان خزنده | ورود اشیای کوچک به دهان، پریز برق، مواد شوینده | قفل کابینت، جمعکردن اشیای ریز و ایمنسازی پریزها |
| کودکان نوپا | سقوط، سوختگی، مسمومیت و غرقشدگی | محافظ پله و پنجره، محدود کردن دسترسی به آشپزخانه و نظارت نزدیک |
| کودکان پیشدبستانی | آسیب هنگام بازی، ابزار تیز و وسایل گرم | آموزش قواعد ساده، نگهداری ایمن ابزار و نظارت متناسب با فعالیت |
| کودکان دبستانی | آسیب هنگام بازی و استفاده نادرست از وسایل | آموزش رفتارهای ایمن، شناخت خطرات و یادگیری درخواست کمک |
این جدول راهنمای عمومی است؛ میزان مراقبت باید با توجه به رشد، توانایی و نیازهای هر کودک تنظیم شود.
راههای آموزش ایمنی به کودکان
ایمنسازی خانه باید با آموزش تدریجی همراه باشد. آموزش زمانی مؤثرتر است که کوتاه، متناسب با سن کودک و همراه با مثالهای عملی باشد.
به کودک یاد بدهید بدون اجازه به اجاق، وسایل داغ و مواد شوینده نزدیک نشود.
توضیح دهید که داروها خوراکی معمولی نیستند و نباید بدون اجازه بزرگسال مصرف شوند.
به او بیاموزید هنگام دیدن شیشه شکسته یا وسیله خطرناک، به آن دست نزند و بزرگسال را خبر کند.
هنگام بازی، قوانین روشن و ثابتی برای پلهها، پنجرهها و محلهای ممنوعه تعیین کنید.
شمارههای امدادی مناسب محل زندگی را به کودکان بزرگتر آموزش دهید.
مسیر خروج از خانه هنگام آتشسوزی را تمرین کنید و یک محل امن برای تجمع خانواده مشخص کنید.
آموزش کودک نباید به ایجاد ترس دائمی منجر شود. هدف این است که کودک بهتدریج خطر را تشخیص دهد و در موقعیت نامطمئن از بزرگسال کمک بخواهد.
اقدامات اولیه در حوادث رایج خانگی
کمکهای اولیه میتوانند تا رسیدن نیروهای امدادی به حفظ ایمنی کودک کمک کنند، اما جایگزین ارزیابی پزشکی نیستند.
| حادثه | اقدام اولیه | چه زمانی کمک فوری لازم است؟ |
|---|---|---|
| سوختگی | خنککردن محل با آب خنک جاری حدود ۲۰ دقیقه؛ بدون یخ و مواد خانگی | سوختگی وسیع یا عمیق، درگیری صورت یا نواحی حساس، یا بدحالی کودک |
| مسمومیت | دور کردن کودک از منبع خطر و نگهداشتن بستهبندی ماده | هرگونه بلع احتمالی ماده سمی، داروی اضافی یا ماده ناشناخته |
| خفگی | ارزیابی تنفس و اجرای کمکهای اولیه متناسب با سن در صورت آموزشدیدن | ناتوانی در تنفس، سرفه یا گریه مؤثر |
| سقوط | بررسی وضعیت کودک و پرهیز از جابهجایی غیرضروری در صورت احتمال آسیب گردن یا ستون فقرات | بیهوشی، تشنج، اختلال هوشیاری، مشکل تنفس یا آسیب جدی |
| برقگرفتگی | قطع جریان برق پیش از تماس با کودک | بیهوشی، اختلال تنفس، سوختگی یا هر نشانه آسیب جدی |
در تمام مواردی که وضعیت کودک نامشخص یا نگرانکننده است، از خدمات امدادی راهنمایی بگیرید. اقدامات پیچیده را بدون آموزش انجام ندهید.
چکلیست ایمنی کودک در خانه
برای بررسی منظم خانه، این موارد را کنترل کنید:
داروها، مواد شوینده و مواد شیمیایی در محفظههای ایمن نگهداری میشوند.
پنجرهها و پلهها متناسب با شرایط خانه محافظت شدهاند.
مبلمان سنگین و تلویزیون در صورت نیاز مهار شدهاند.
اشیای کوچک، باتریها، آهنرباها و ابزار تیز دور از دسترس هستند.
وسایل داغ و نوشیدنیهای گرم از لبه میزها دور هستند.
سیمهای برق سالماند و در مسیر بازی کودک قرار ندارند.
کودک در حمام و نزدیکی هر نوع آب بدون نظارت رها نمیشود.
محل خواب نوزاد از وسایل نرم و اضافی خالی است.
اسباببازیها متناسب با سن کودک و سالم هستند.
اعضای خانواده با شمارههای امدادی و اصول اولیه کمکهای اولیه آشنا هستند.
بهتر است این چکلیست پس از تغییر چیدمان خانه، خرید وسایل جدید یا شروع مرحله تازهای از رشد کودک دوباره بررسی شود.
چه زمانی باید کودک را به پزشک یا اورژانس رساند؟
برخی حوادث حتی اگر در ابتدا خفیف به نظر برسند، نیاز به ارزیابی پزشکی دارند. در این شرایط، کمک فوری دریافت کنید:
اختلال تنفس، بیهوشی، تشنج یا کاهش سطح هوشیاری
خونریزی شدید یا زخمی که خونریزی آن متوقف نمیشود
سقوط از ارتفاع یا ضربهای که با علائم نگرانکننده همراه است
بلع احتمالی دارو، مواد شیمیایی، باتری سکهای یا آهنربای قوی
سوختگی وسیع، عمیق یا درگیرکننده صورت و نواحی حساس
برقگرفتگی همراه با علائم یا احتمال آسیب
هر حادثهای که پس از آن کودک بهطور غیرمعمول بیحال، گیج یا بدحال شده باشد
در صورت تردید درباره شدت آسیب، با اورژانس مشورت کنید و منتظر تشدید علائم نمانید.
سؤالات متداول درباره ایمنی کودک در خانه
۱. مهمترین خطرات خانه برای کودکان کداماند؟
سقوط، سوختگی، مسمومیت، خفگی، غرقشدگی و برقگرفتگی از خطرات مهم خانگی هستند. میزان خطر به سن کودک، شرایط خانه و میزان نظارت بستگی دارد.
۲. از چه سنی باید خانه را برای کودک ایمن کنیم؟
بهتر است پیش از تولد یا پیش از شروع غلتزدن و حرکت مستقل کودک، ایمنسازی را آغاز کنید. با افزایش توانایی کودک در خزیدن، ایستادن و بالا رفتن، خطرات جدیدی ایجاد میشوند و باید محیط دوباره بررسی شود.
۳. آیا محافظ پریز برق برای ایمنی کودک کافی است؟
خیر. محافظ مناسب میتواند بخشی از خطر را کاهش دهد، اما سیمهای معیوب، وسایل برقی و محیطهای خیس همچنان خطرناکاند. ایمنسازی کامل و نظارت بزرگسالان ضروری است.
۴. اگر کودک ماده شوینده یا دارو خورد، چه کار کنیم؟
منتظر علائم نمانید و با اورژانس تماس بگیرید یا از خدمات تخصصی مسمومیت راهنمایی فوری دریافت کنید. کودک را وادار به استفراغ نکنید و بدون دستور متخصص چیزی به او نخورانید.
۵. آیا میتوان کودک را برای چند لحظه در وان تنها گذاشت؟
خیر. غرقشدگی میتواند سریع و بیصدا اتفاق بیفتد. کودک باید در تمام مدت حضور در وان یا نزدیکی آب تحت نظارت مستقیم یک بزرگسال باشد.
۷. چگونه ایمنی را به کودک آموزش دهیم؟
با جملههای کوتاه، مثالهای روزمره و تکرار آرام قوانین. کودک باید بداند در صورت مشاهده خطر به چه کسی مراجعه کند؛ با این حال، مسئولیت اصلی ایمنسازی محیط همچنان بر عهده بزرگسالان است.
در صورت نیاز به مراجعه به پزشک میتوانید از نوبتدهی آنلاین پزشک در پارس نوبت به متخصص کودکان مراجعه کنید.
جمعبندی
ایمنی کودک در خانه با شناخت خطرات، اصلاح محیط و نظارت مسئولانه آغاز میشود. پیشگیری از سقوط، سوختگی، مسمومیت، خفگی، غرقشدگی و برقگرفتگی نیازمند مجموعهای از اقدامات ساده اما پیوسته است. خانه باید با توجه به سن و توانایی کودک بررسی شود و آموزش رفتارهای ایمن از سالهای نخست زندگی آغاز گردد.
با رعایت نکات این مقاله و یادگیری کمکهای اولیه، میتوان بسیاری از حوادث خانگی را کاهش داد. در صورت وقوع حادثه جدی یا احتمال مسمومیت، مراجعه فوری به خدمات امدادی را به تأخیر نیندازید.
هشدار: این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان پزشکی نیست. در شرایط اورژانسی با شماره امدادی محل زندگی خود تماس بگیرید؛ در ایران شماره اورژانس پزشکی ۱۱۵ است.
دستهبندیها:
سلامت کودکان و نوجوانان؛ رشد و بیماریها

