سبد خرید خالی است.
مراقبت از دندان از روزهای ساده‌ی خانگی شروع می‌شود، نه فقط در مطب دندانپزشک. مسواک زدن درست، نخ دندان روزانه و تغذیه‌ی مناسب، پوسیدگی و بیماری‌های لثه را بسیار کاهش می‌دهند و در بلندمدت هزینه‌ی درمان را پایین می‌آورند. در این مقاله از پارس نوبت می‌خوانید مسواک زدن صحیح چطور است، نخ دندان را چگونه استفاده کنیم، چه اشتباهاتی رایج است و چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد.
چرا مراقبت از دندان اهمیت دارد؟
روی دندان‌ها دائماً لایه‌ای چسبناک به نام پلاک تشکیل می‌شود که پر از باکتری است. اگر پلاک با مسواک و نخ دندان پاک نشود، به مرور سفت می‌شود و جرم (جرم‌گیری) می‌سازد. جرم را فقط دندانپزشک می‌تواند بردارد و باعث التهاب لثه و پوسیدگی می‌شود.
سازمان جهانی بهداشت هم اشاره می‌کند که بیشتر بیماری‌های دهان قابل پیشگیری‌اند و رعایت بهداشت دهان یکی از ارکان آن است. می‌توانید اطلاعات WHO درباره سلامت دهان و دندان را ببینید.
اصول مراقبت از دندان در یک نگاه
طبق توصیه‌ی انجمن دندانپزشکی آمریکا (ADA)، این عادت‌های ساده پایه‌ی مراقبت از دندان‌اند:
- روزی دو بار مسواک بزنید، هر بار دست‌کم دو دقیقه.
- از خمیر دندان فلورایددار استفاده کنید.
- روزی یک بار بین دندان‌ها را تمیز کنید، مثلاً با نخ دندان.
- قند و نوشیدنی‌های شیرین را محدود کنید.
- به‌طور منظم به دندانپزشک مراجعه کنید.
مسواک زدن صحیح؛ مرحله به مرحله
انتخاب مسواک و خمیر دندان
مسواک با موهای نرم انتخاب کنید و سر آن به اندازه‌ای باشد که به تمام نقاط دهان برسد. خمیر دندان باید فلوراید داشته باشد، چون مینای دندان را در برابر پوسیدگی مقاوم می‌کند. مسواک را هر ۳ تا ۴ ماه یا زمانی که موهایش خمیده یا فرسوده شد، عوض کنید.
روش درست مسواک زدن
- مسواک را با زاویه‌ی حدود ۴۵ درجه نسبت به خط لثه نگه دارید.
- با حرکات کوتاه و ملایم، سطح بیرونی دندان‌ها را بشویید.
- سطح داخلی دندان‌ها و سطح جونده را هم بشویید.
- دندان‌های جلو را با حرکت عمودی تمیز کنید.
- در پایان، زبان را هم مسواک بزنید.
برای رعایت دو دقیقه، دهان را به چهار بخش تقسیم کنید و هر بخش را حدود ۳۰ ثانیه بشویید. می‌توانید از تایمر موبایل یا مسواک برقی دارای زمان‌سنج استفاده کنید.
فشار زیاد ضرر دارد
مسواک زدن شدید فکر خوبی نیست. فشار زیاد می‌تواند مینای دندان را بساید و لثه را پایین بکشد. فشار ملایم اما کافی برای حذف پلاک کافی است.
بهترین زمان مسواک زدن
مسواک شب قبل از خواب مهم‌ترین نوبت است، چون در خواب ترشح بزاق کم می‌شود و باکتری‌ها فرصت بیشتری برای آسیب دارند. نوبت دوم را صبح انجام دهید.
نخ دندان؛ چرا و چگونه؟
مسواک به فضای بین دندان‌ها نمی‌رسد، در حالی که بخش زیادی از پلاک آنجا جمع می‌شود. استفاده‌ی روزانه از نخ دندان، این فضاها را تمیز می‌کند و از التهاب لثه پیشگیری می‌کند. جزئیات بیشتر را در راهنمای نخ دندان انجمن دندانپزشکی آمریکا ببینید.
روش استفاده از نخ دندان
- حدود ۴۵ سانتی‌متر نخ جدا کنید و بیشتر آن را دور یکی از انگشتان میانی بپیچید.
- بقیه را دور انگشت میانی دست دیگر بپیچید تا نخ بین دو دست کشیده شود.
- نخ را با حرکت آرام اره‌مانند بین دو دندان وارد کنید.
- نخ را دور یک دندان به شکل حرف C خم کنید و به آرامی تا زیر خط لثه بالا و پایین ببرید.
- همین کار را روی دندان کناری هم تکرار کنید.
- برای هر فضای بین دندانی از قسمت تمیز نخ استفاده کنید و پشت آخرین دندان‌ها را فراموش نکنید.
قبل یا بعد از مسواک؟
هر دو ترتیب قابل قبول است. مهم این است که هر روز انجام دهید. بعضی منابع می‌گویند نخ دندان قبل از مسواک کمک می‌کند فلوراید خمیر دندان بهتر به فضای بین دندان‌ها برسد.
اگر نخ دندان برایتان سخت است
ابزارهای دیگری هم هستند: مسواک بین‌دندانی (برس‌های ریز)، خلال‌های نرم و دستگاه شست‌وشوی آبی. با دندانپزشک مشورت کنید تا مناسب‌ترین ابزار برای فاصله‌ی دندان‌های شما را معرفی کند. اگر دندان‌ها بریج یا سیم ارتودنسی دارند، ابزار مخصوص لازم است.
خونریزی لثه هنگام نخ کشیدن
اگر تازه نخ دندان را شروع کرده‌اید، ممکن است لثه چند روز اول کمی خونریزی کند، چون ملتهب است. اگر با ادامه‌ی منظم استفاده بعد از یکی دو هفته بهتر نشد یا درد شدید داشتید، به دندانپزشک مراجعه کنید.
اشتباهات رایج در مراقبت از دندان
- مسواک زدن با فشار زیاد و حرکت اره‌ای شدید
- استفاده از مسواک فرسوده برای ماه‌ها
- عجله و مسواک زدن کمتر از دو دقیقه
- پرش از نخ دندان با این تصور که مسواک کافی است
- شست‌وشوی دهان به‌جای مسواک (دهان‌شویه جایگزین مسواک و نخ دندان نیست)
- نوشیدن مکرر نوشیدنی شیرین یا گازدار در طول روز
- استفاده از دندان‌ها به‌جای ابزار برای باز کردن بسته یا شکستن چیزهای سخت
- نادیده گرفتن خونریزی لثه یا درد دندان تا زمانی که شدید شود
تغذیه و عادت‌های روزمره برای دندان سالم
هر بار که قند یا نشاسته می‌خورید، باکتری‌های دهان اسید می‌سازند که مینا را تضعیف می‌کند. پس تعداد دفعات خوردن شیرینی مهم‌تر از مقدار آن در یک وعده است. این نکته‌ها را رعایت کنید:
- میان‌وعده‌ی شیرین را کم کنید و بعد از آن آب بنوشید.
- میوه و سبزی‌ها و لبنیات کم‌چرب را در رژیم بگنجانید.
- آب ساده را بر نوشیدنی‌های شیرین ترجیح دهید.
- سیگار و قلیان را ترک کنید، چون برای لثه و دهان مضرند.
برای رژیم غذایی کلی، مقاله تقویت سیستم ایمنی با تغذیه‌ی درست را هم بخوانید.
مراقبت از دندان کودکان
- به‌محض رویش اولین دندان، آن را با مسواک نرم و کوچک یا گاز نرم تمیز کنید.
- برای کودکان کم‌سن، فقط مقدار بسیار کمی خمیر دندان بزنید. مقدار دقیق را بر اساس سن از دندانپزشک کودکان بپرسید.
- مسواک زدن کودک را تا زمانی که خودش بتواند درست انجام دهد، نظارت کنید.
- نخ دندان را از زمانی شروع کنید که دو دندان کنار هم به هم می‌رسند.
- اولین مراجعه به دندانپزشک را حدود یک‌سالگی انجام دهید.
هر چند وقت یک‌بار به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
حتی با مراقبت عالی، رفتن به دندانپزشک لازم است. معمولاً هر ۶ ماه یک‌بار معاینه و جرم‌گیری توصیه می‌شود، اما دندانپزشک می‌تواند بر اساس وضعیت شما فاصله را کمتر یا بیشتر کند.
نشانه‌هایی که باید زودتر مراجعه کنید
- درد یا حساسیت دندان که بیش از چند روز ادامه دارد
- لثه‌ی متورم، قرمز یا خونریزی‌دهنده‌ی مداوم
- لقی دندان یا تغییر در نحوه‌ی بسته‌شدن فک
- بوی بد دهان که با مسواک زدن برطرف نمی‌شود
- زخم یا لکه‌ی سفید و قرمز در دهان که بیش از دو هفته خوب نمی‌شود
- ورم صورت یا تب همراه با درد دندان
برای رزرو سریع نوبت، از نوبت‌دهی آنلاین پزشک در پارس نوبت استفاده کنید و به دندانپزشک مراجعه کنید. برای مقاله‌های بیشتر درباره‌ی این موضوع، دسته‌ی سلامت دهان و دندان را ببینید.
سؤالات متداول درباره مراقبت از دندان
آیا مسواک برقی بهتر از دستی است؟
هر دو در صورت استفاده‌ی درست مؤثرند. مسواک برقی ممکن است به خاطر زمان‌سنج و حرکت خودکار برای بعضی افراد (مثل سالمندان یا بچه‌ها) راحت‌تر باشد. مهم روش و پیوستگی است.
آیا بعد از غذا باید حتماً مسواک زد؟
لازم نیست بعد از هر وعده مسواک بزنید. دو بار در روز کافی است. اگر مسواک در دسترس نیست، شست‌وشوی دهان با آب کمک می‌کند.
آیا دهان‌شویه جایگزین مسواک و نخ دندان است؟
خیر. دهان‌شویه فقط می‌تواند مکمل باشد و جای مسواک و نخ دندان را نمی‌گیرد.
چرا بعد از نخ دندان خون می‌آید؟
معمولاً به خاطر التهاب لثه است. با استفاده‌ی ملایم و منظم، چند روز تا دو هفته بهتر می‌شود. اگر ادامه یافت، دندانپزشک را ببینید.
نخ دندان بهتر است یا مسواک بین‌دندانی؟
بستگی به فاصله‌ی دندان‌های شما دارد. نخ برای فضاهای تنگ و مسواک بین‌دندانی برای فضاهای بازتر مناسب‌تر است. با دندانپزشک مشورت کنید.
جمع‌بندی
برای مراقبت از دندان‌ها باید برای سلامت دندان‌ها این کارهای ساده را انجام دهید: هر روز دو بار دندان‌های خود را مسواک بزنید. هر روز یک بار نخ دندان بکشید. غذاهای سالم بخورید و مرتب به دندانپزشک بروید. این کارها را از همین امروز شروع کنید. اگر مشکل خاصی دیدید، درمان را عقب نیندازید.
هشدار: این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان پزشکی و دندانپزشکی نیست.
دسته‌بندی‌ها:
سلامت دهان و دندان؛ مقالات دندانپزشکی
استفاده کردم متشکر
سعی میکنم هر روز مرتب مسواک بزنم ولی گاهی شبها یادم می ره از خستگی زیاد 🥺یعنی دو بار کافیه؟
بعد از نوشیدن قهوه برای سلامت دندان‌ها بهتره که کمی آب بنوشیم ….